Piernik staropolski – tradycyjny dojrzewający piernik na miodzie z powidłami

Piernik staropolski to prawdziwy skarb polskich świąt – tradycyjny, dojrzewający piernik na miodzie, którego ciasto przygotowuje się kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem. Z każdym tygodniem leżakowania staje się coraz bardziej aromatyczny, korzenny i głęboki w smaku. Przełożony powidłami śliwkowymi i oblany lśniącą czekoladą to bez wątpienia królowa świątecznego stołu.

Dawniej ciasto na piernik staropolski zarabiano nawet kilka miesięcy wcześniej i przechowywano w kamionkowych garnkach w chłodnej spiżarni. Dziś wystarczy zacząć na 3–6 tygodni przed świętami – resztę pracy wykona za Ciebie czas.

Piernik staropolski przełożony powidłami, oblany czekoladą i posypany orzechami włoskimi

Informacje o przepisie

  • Czas przygotowania ciasta: 40 minut
  • Dojrzewanie ciasta: 3–6 tygodni (minimum 1 tydzień)
  • Czas pieczenia: ok. 15–20 minut na każdy blat
  • Mięknięcie po przełożeniu: 3–7 dni
  • Forma: blacha ok. 25 × 35 cm
  • Liczba porcji: 20–24
  • Poziom trudności: średni

Składniki

Ciasto piernikowe

  • 1 kg mąki pszennej (typ 450 lub 500)
  • 500 g naturalnego płynnego miodu (najlepiej gryczanego lub wielokwiatowego)
  • 250 g cukru
  • 250 g masła (lub pół na pół masła i smalcu)
  • 3 jajka
  • 2 łyżki sody oczyszczonej (ok. 25 g)
  • 100 ml zimnego mleka
  • 40 g przyprawy do piernika (ok. 2 opakowania)
  • szczypta soli

Nadzienie

  • 450–500 g gęstych powideł śliwkowych
  • opcjonalnie: 2 łyżki rumu lub soku z cytryny do rozluźnienia powideł

Polewa i dekoracja

  • 150 g gorzkiej czekolady (min. 60% kakao)
  • 100 ml śmietanki 30%
  • 1 łyżka masła
  • 80–100 g orzechów włoskich, grubo posiekanych

Sposób przygotowania

1. Ciasto piernikowe (3–6 tygodni przed świętami)

  1. W garnku podgrzej miód, cukier i masło, mieszając, aż wszystko się rozpuści i połączy. Nie doprowadzaj do wrzenia. Odstaw do całkowitego przestudzenia.
  2. Mąkę przesiej do dużej miski, dodaj przyprawę do piernika i sól.
  3. Wlej przestudzoną masę miodową, dodaj jajka oraz sodę rozpuszczoną w zimnym mleku.
  4. Wyrabiaj ciasto ręcznie lub mikserem z hakiem przez ok. 10–15 minut, aż będzie gładkie i jednolite. Będzie dość lepkie – to normalne.
  5. Przełóż ciasto do kamionkowego garnka, szklanej lub ceramicznej miski, przykryj lnianą ściereczką lub folią i odstaw w chłodne miejsce (spiżarnia, piwnica, dolna półka lodówki) na 3–6 tygodni.

2. Pieczenie blatów

  1. Dzień przed pieczeniem wyjmij ciasto z lodówki, aby osiągnęło temperaturę pokojową.
  2. Rozgrzej piekarnik do 180°C (góra–dół). Ciasto podziel na 3 równe części.
  3. Każdą część rozwałkuj na papierze do pieczenia na prostokąt wielkości blachy (ok. 25 × 35 cm) i grubości ok. 5–7 mm.
  4. Piecz każdy blat osobno przez 15–20 minut, do suchego patyczka. Upieczone blaty od razu wyrównaj nożem i ostudź na kratce.

3. Przekładanie i mięknięcie

  1. Powidła wymieszaj (ewentualnie z odrobiną rumu), aby łatwo się rozsmarowywały.
  2. Pierwszy blat posmaruj połową powideł, przykryj drugim blatem, posmaruj resztą powideł i przykryj trzecim blatem.
  3. Piernik owiń folią lub papierem, obciąż lekko deską i odstaw w chłodne miejsce na 3–7 dni. W tym czasie zmięknie i przejdzie aromatem powideł.

4. Polewa i dekoracja

  1. Śmietankę podgrzej prawie do wrzenia, zdejmij z ognia i dodaj posiekaną czekoladę. Odczekaj 2 minuty, a następnie mieszaj do uzyskania gładkiej polewy. Dodaj masło.
  2. Lekko przestudzoną polewę wylej na wierzch piernika i wyrównaj szpatułką.
  3. Od razu posyp posiekanymi orzechami włoskimi i odstaw do zastygnięcia.
  4. Przed podaniem pokrój ostrym nożem zanurzanym w gorącej wodzie na równe kostki.
Kawałek piernika staropolskiego z warstwami nadzienia i polewą czekoladową

Wskazówki i porady

  • Miód ma znaczenie – im bardziej aromatyczny (np. gryczany), tym głębszy smak piernika.
  • Nie bój się twardych blatów – zaraz po upieczeniu są twarde i suche, ale po kilku dniach z powidłami staną się miękkie i wilgotne.
  • Wersja z kremem – na powidła możesz dodatkowo rozsmarować cienką warstwę kremu z mascarpone lub masy budyniowej, jak na zdjęciach. Wtedy piernik przechowuj w lodówce.
  • Własna przyprawa – zamiast gotowej mieszanki użyj cynamonu, goździków, imbiru, gałki muszkatołowej, kardamonu, anyżu i odrobiny pieprzu.

Przechowywanie

Piernik staropolski z powidłami przechowuj owinięty w papier lub folię, w chłodnym miejscu, nawet do 3–4 tygodni – z każdym dniem jest coraz smaczniejszy. Wersję z kremem przechowuj w lodówce do 5 dni.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę czekać kilka tygodni z pieczeniem?

Najlepszy efekt daje 3–6 tygodni dojrzewania, ale ciasto można upiec już po tygodniu. Piernik będzie wtedy nieco mniej aromatyczny.

Dlaczego blaty po upieczeniu są twarde?

To całkowicie normalne w przypadku piernika staropolskiego. Miękną dopiero po przełożeniu powidłami i odstawieniu na kilka dni.

Czy piernik można zamrozić?

Tak – bez polewy, szczelnie owinięty, do 3 miesięcy. Rozmrażaj go powoli w lodówce, a polewę przygotuj tuż przed podaniem.

Smacznego i wesołych świąt! Jeśli przygotujesz ten piernik staropolski, daj znać w komentarzu, jak Ci smakował.

Leave a Comment